[ تشبيه در سورهء ابراهيم ] ( بيان ) گفتار خداى - تعالى - : مَثَلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ أَعْمالُهُمْ كَرَمادٍ اشْتَدَّتْ بِهِ الرِّيحُ فِي يَوْمٍ عاصِفٍ لا يَقْدِرُونَ مِمَّا كَسَبُوا عَلى شَيْءٍ ذلِكَ هُوَ الضَّلالُ الْبَعِيدُ « 1 » . يعنى : فيما يتلى عليكم مثل الّذين كفروا ( : در ميان آنچه براى شما خوانده مىشود مثل كسانى است كه كافر شدند ) . « أعمالهم » بدل اشتمال ( براى الّذين ) است . « العصف » : تندى باد است ، گفته مىشود : « يوم عاصف » يعنى : روز تندباد ، و « عصفت الرّيح » يعنى : باد تند شد . و تشبيه در اين آيه مانند تشبيه در گفتار خداى - تعالى - : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى . . . تا گفتار خدا كَمَثَلِ صَفْوانٍ عَلَيْهِ تُرابٌ « 2 » است . پس خدا بيان نموده كه اعمال كسانى كه كافر شدند در از بين رفتن و مردود شدن مانند خاكسترى است كه باد در روز تند باد آن را بزدايد ؛ چنان كه ( در آيه ( لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ ) بيان نمود كه عمل با منّت نهادن و آزار رساندن ، چنان كه با خودنمايى ، از بين مىرود همان گونه كه باران دانه درشت و پرپشت خاك را از روى سنگ پهن و صاف مىزدايد . ابو العبّاس محمّد بن يزيد « 3 » از قول يك اعرابى ، در هجو سعيد بن سلم الباهلى

--> ( 1 ) - سورة ابراهيم ( 14 ) آيهء 18 . ( 2 ) - سورة البقرة ( 2 ) آيهء 266 . ( 3 ) - او مبرّد متوفّاى سال 286 ه است ( وفيات الاعيان ، ج 1 ، ص 495 ) .